Archiwa tagu: imiona pochodzenia łacińskiego

Imiona łacińskie – imiona rzymskie używane przez starożytnych Rzymian oraz inne imiona pochodzące z łaciny, rozpowszechnione w wielu krajach w późniejszym okresie. Tadeusz Milewski postawił hipotezę, iż w pierwotnym okresie, kiedy Italikowie mieszkali na północ od Alp w sąsiedztwie Celtów, w grupie italskiej istniał system imion złożonych, analogiczny do występującego w grupie celtyckiej oraz w innych językach indoeuropejskich. System ten zanikł dopiero po przybyciu plemion italskich do Italii; nastąpiło to w ciągu II tysiąclecia p.n.e.; ukształtował się natomiast pod wpływem Ligurów system imion jednoczłonowych, niezłożonych, w dużej mierze pochodzenia obcego, nieindoeuropejskiego (w tym etruskiego), który przekształcił się w dwuimienny, obejmujący imię (praenomen) i nazwisko rodowe (nomen), a ostatecznie w początkach I wieku p.n.e. — w system trójimienny, złożony z dwóch wcześniej wymienionych elementów oraz z przydomka (cognomen). Jeszcze w czasach klasycznych jednak nie wszystkie rody używały przydomków, por. dwuelementowe określenie Marka Antoniusza.
Imiona rzymskie
Były to łacińskie imiona męskie, używane przez mieszkańców starożytnego Rzymu. Poza nielicznymi wyjątkami (np. Marek) nie używa się dziś powszechnie pierwotnych imion rzymskich. Jednymi z najwcześniejszych poświadczonych imion są: Manius (Maniusz), Numerius, Numasios, Duenos, które najprawdopodobniej lub z całą pewnością (tu Numasios, pochodzący od imienia Numa, oraz Duenos) nie mają etymologii indoeuropejskiej. Oznacza to zatem, że po wyjściu z użycia pierwotnie zapewne funkcjonującego, rodzimego zbioru imion, przyjęło się u Latynów w znacznym stopniu obce, nieindoeuropejskie imiennictwo

Dionizy, Dioniza, Dionizjusz i Dionizja

Mój najnowszy post dotyczyć będzie czterech imion: Dionizy, Dioniza, Dionizjusz i Dionizja.

Etymologia imion

Powyższe imiona zapożyczone zostały bezpośrednio z łaciny, mimo że pochodzą z Grecji. Wywodzą się od imienia boga Dionizosa – patrona płodności, dzikiej natury, winnej latorośli i wina, będący personifikacją jego (wina) dobroczynnego i zarazem destrukcyjnego wpływu. Utworzone imiona pierwotnie posiadały tłumaczenia: „należąca do Dionizosa”, „należący do Dionizosa”.

Dionizy i Dionizjusz

dionizy

Dzieje tych imienia na ziemiach polskich

Najstarszy zapis formy „Dionizy” datowany jest na 1223 rok. Pozostałe formy: Dionysius XII, XIII, XIV i XV wiek; Dziwisz i Dziwissius – 1217. Forma Dziwisz jest derywatem od rodzimych imion typu Dzwigor, Dziwislaw, z biegiem czasu stał się polskim oraz czeskim odpowiednikiem imienia Dionizy. Formy wschodnie: Dzienisz 1481; Denis(z) 1367; Dynis(z) 1442; Dinisius 1393. Przydomki: Deniszkowic 1498; Dyniszko 1430. Zdrobnienia: Denko 1367; Deń 1450; Dyn 1432; Dynel 1479; Dyniec 1478; Dynko 1366; Dyń 1437. Decz 1471; Desz 1415-1416; Deszek 1429; Deszka 1498; Deszko 1436.

Formy obcojęzyczne

Deion, Deon (afroamerykański). Denis, Dennis, Den, Denny, Deon, Dion (angielski). Denis (chorwacki). Denis (czeski). Denis (francuski).  Dionizos, Dionysios (grecki). Dionisio (hiszpański). Dennis (holenderski). Denis, Dennis (niemiecki). Dinis, Diniz Dionísio (portugalski)(portugalski). Denis (rosyjski). Denis, Dionisie (rumuński). Denis, Dionýz (słowacki). Denis (słoweński). Denys (ukraiński). Tenney (staroangielski). Dénes (węgierski). Dionisio (wloski).

Daty imienin

Dionizy imieniny obchodzi: 26 lutego, 24 marca, 8 i 19 kwietnia, 8 i 25 maja, 2, 9 i 20 września, 3, 9, 10 i 16 października, 16, 17, 19 i 29 listopada, 26 i 30 grudnia.

Znani użytkownicy

  • Dionizy Areopagita – (zm. 96 r.) męczennik prawosławny (święty), biskup ateński, wspomnienie 16 października
  • Dionizy z Koryntu – (zm. 171 r.) biskup, święty katolicki, wspomnienie 8 kwietnia
  • Święty Dionizy – (zm. 258 r.) pierwszy biskup Paryża, wspomnienie 9 i 10 października
  • Dionizy Wielki – (zm. 265 r.) biskup aleksandryjski, święty katolicki, męczennik prawosławny, wspomnienie 5/18 października
  • Dionizy – papież
  • Pseudo-Dionizy Areopagita
  • Dionizy I – (ur. 1261 – zm. 1325) król Portugalii
  • Dionisio Baixeras Verdaguer (1862–1943) – kataloński malarz i rysownik, naturalista
  • Dionizy Bałaban
  • Denis Chismatullin
  • Denis Diderot
  • Dionizije Dvornić
  • Dionisio Galparsoro – hiszpański kolarz szosowy
  • Denis Healey – brytyjski polityk, członek Partii Pracy
  • Denis de Malbran de Lanoue
  • Dienis Mieńszow
  • Dienis Niżegorodow
  • Denis Papin
  • Denis-Benjamin Papineau
  • Dennis William Sciama
  • Dionigi Tettamanzi, kardynał włoski
  • Dionizy Żabokrzycki
  • Franciszek Dionizy Lutosławski
  • Alexandre Denis Abel de Pujol
  • Siméon Denis Poisson

Statystyki

Dionizy

wy1

W minionym wieku imię Dionizy nadano 3 012 razy. W pierwszych dwóch dziesięcioleciach XX wieku nadano je 204 razy. W latach 20. liczba nadań wzrosła do 587. W następnej dekadzie naliczono 766 chłopców o tym imieniu, a w latach 40. 518. W połowie wieku 519. chłopców otrzymało to imię. W drugiej połowie XX wieku sytuacja tego imienia przestawiała się znacznie gorzej: w latach 60. zarejestrowano 268 Dionizych, a dziesięć lat później -100. W przedostatnim dziesięcioleciu przybyło 45. użytkowników tegoż imienia, podczas gdy między 1991 a 30 IV 1995 zaledwie 5.

Dionizjusz

W zeszłym stuleciu imię Dionizjusz nadano jedynie 3 razy. Pierwszą rejestracje chłopca o tym imieniu odnotowano w latach 20. Drugi przyszedł na  świat w latach 30., a ostatni w 50.

Formy żeńskie

Dionizja

Dioniza jest bezpośrednim żeńskim wariantem imienia Dionizy. Dionizja zaś jest żeńską forma Dionizjusza.

Dzieje tych  imion na ziemiach polskich

Najstarszą zapisaną formą obu imion (dawniej oba imiona traktowano jako jedno) to Dyonizyja z 1265 roku.

Formy obcojęzyczne

Denice, Deniece, Denyse (angielski), Denisa (czeski), Denis (francuski), Dennis (niderlandzki), Dionysia (łacina), Dionisia, Diot, Dye (staroangielski), Denisa (rumuński), Denisa (słowacki).

Daty imienin

Dioniza

Dioniza imieniny obchodzi 15 maja, 2 października, 6 grudnia

Dionizja

Dionizja imieniny obchodzi: 14 lutego, 15 maja, 2 października, 6 i 12 grudnia.

 Znane użytkowniczki 

  • Denise Richards – amerykańska aktorka
  • Dionizja Wawrzykowska-Wierciochowa (1908–1997) – polska pisarka i eseistka
  • Dyzia, postać z książki Kubuś Fatalista i jego Pan,
  • Denise Levertov amerykańska poetka.

Statystyki

Dioniza

wy2

Między 1901 a 1995 rokiem imię Dioniza odnotowano 551 razy. W pierwszych dwóch dekadach było ich 52. W następnej 173. W latach 30. naliczono 146 dziewczynek o tym imieniu, podczas gdy w latach 40. 91 dostało to imię. W połowie wieku liczba nadań spadła do 57. W latach 60. odnotowano następny spadek popularności tego imienia – nadano je tylko 20 razy. W latach 70. nie było lepiej – odnotowano 11 Dioniz. Między 1991 a 1995 tylko 3 dziewczynki zostały nazwane w ten sposób.

Dionizja

wy3

Dionizja zyskała w minionym stuleciu znacznie mniej nadań niż opisana wyżej Dioniza, bo zaledwie 53. Zaskoczyła mnie ta liczba i różnica w ilości nadań obu imion; kompletnie nie spodziewałam się, że to Dioniza okaże się tym popularniejszym imieniem  :-o Ponieważ Dionizja wydaje mi się imieniem o większym uroku, bardziej „przystępnym”… Wracając do statystyk. W pierwszych dwóch dziesięcioleciach XX wieku imię Dionizja nadano 3 razy. W latach 20. liczba nadań wzrosła do 10. W następnej dekadzie odnotowano kolejny wzrost popularności – 26 dziewczynek otrzymało to imię. Tendencja zwyżkowa nie utrzymała się jednak długo, gdyż w latach 40. naliczono tylko 6 Dionizji. W latach 50. imię to nadano 4 razy, a w 60. – 2. Ostatnie dwa nadania zarejestrowano w latach 70.

Mnie najbardziej podoba się Dionizy i Dionizja. A Wam?
Pozdrawiam, Marthette :)

Raz, dwa, trzy … Czyli imiennicze wyliczanki: Nonna i …

 

W końcu, po prawie roku od ostatniego posta z tej serii, przyszła pora na kolejne imiona z tej kategorii.

Symbolika liczby 9

9

Liczba ta jest uważana za świętą gdyż jest wynikiem mnożenia trzech przez trzy. Jest także ostatnią cyfrą co symbolizuje przełom. W starożytnej Grecji 9 ma znaczenie rytualne. Demeter przez 9 dni wędruje po świecie w poszukiwaniu swojej córki Persefony. Dziewięć muz przychodzi na świat za sprawą Zeusa podczas dziewięciu miłosnych nocy. 9 symbolizuje owocne poszukiwania, ukoronowanie wysiłków, zakończenie procesu tworzenia. 9 to również wszechświat jako całość złożona z trzech części. Każdy ze światów : niebo, ziemia i piekło, jest przedstawiany za pomocą trójkąta lub cyfry 3. Według tradycji judeochrześcijańskiej istnieje 9 hierarchii anielskich, 9 sfer niebieskich, 9 kręgów piekielnych. Egipcjanie nazywali 9 Górą Słoneczną. Wyrażała ona dla nich przemiany, którym podlegała w trzech światach ( boskim, ziemskim i intelektualnym) trójca bóstw Ozyrys, Izyda i Horus, przedstawiająca Esencję, Substancję i Życie. 9 oznacza również zbawienie, dlatego w tradycji chrześcijańskiej Jezus, ukrzyżowany o trzeciej, zaczyna agonię o szóstej i umiera o dziewiątej. 9 jest ostatnią w szeregu cyfr. Jest więc końcem i zarazem ponownym początkiem, przeniesieniem zjawiska na nowy, szerszy plan. Związana jest z ideą ponownych narodzin, kiełkowania, jak i jednocześnie śmierci, zaniku. Przez dziewięć miesięcy trwa też okres ciąży. Przysłowia – „ni w pięć, ni w dziewięć” .

nonna
Imię Nonna zawsze przywodzi mi na myśl młodą, wrażliwą i pełną wdzięku wirtuozką skrzypiec. Bardzo lubię to imię, niemal od chwili poznania. Ujęło mnie ono swoim niezwykłym urokiem, delikatnością, prostym i romantycznym brzmieniem oraz elegancją.

Etymologia

Jak wspomniałam we wstępie Nonna, a także Nonnus będący męskim wariantem tegoż imienia, są imionami łacińskimi, wywodzącymi się od wyrazów nonus„dziewiąty” i nona„dziewiąta„. W starożytnym Rzymie nadawano je dzieciom, które przyszły na świat jako dziewiąte dzieci swoich rodziców.

Lecz to nie koniec objaśnień, bowiem w łacinie późnej wspomniane wyżej wyrazy zyskały całkiem nowe tłumaczenia – „wiekowy/-a”, „szacowny/-a”, z tego powodu, w czasach wczesnego średniowiecza, oba imiona stały się przydomkami starszych duchownych,  zwłaszcza tych piastujących urzędy zakonne oraz założycieli opactw i klasztorów.

 W  języku włoskim słowo występuje wyraz nonna o polskim tłumaczeniu „babcia”.

   Dzieje tego imienia na ziemiach polskich

W polskich kronikach imię to po raz pierwszy pojawiło się w 1439 roku.

Daty imienin

Nonna imieniny obchodzi 5 sierpnia, podczas gdy dzień Nonnua przypada 6 listopada.

Znani użytkownicy

  • Nona Gaprindaszwili, gruzińska mistrzyni szachowa
  • Nonnus, rzekomy biskup Edessy, święty
  • Nonnos z Monte Soracte, święty
  • Nonnos z Panopolis, grecki poeta

Statystyki

Między 1909 a kwietniem 1994 roku imię Nonna odnotowano 65 razy. W pierwszych dwóch dziesięcioleciach na świat przyszło 9 Nonn. W latach 20. było ich 11, w 30. – 20. W następnej dekadzie liczba rejestracji spadła do 14. W połowie wieku odnotowano 9 dziewczynek o imieniu Nonna. W latach 60. tylko jedno dziecko otrzymało to imię, później sytuacja się powtórzyła.

Poza tym zarejestrowano 26 osób o imieniu Nona. Między 1900 a 1920 rokiem były 2 Nony. W latach 20. – 1. W 30. – 6. W 40. 5. W 50 – 10. W przedostatnim dziesięcioleciu odnotowano 1 Nonę. Tyle samo Non zarejestrowano do IV 1995 roku.

Imienia Nonnus nie odnotowano.

 

Co myślicie o tym imieniu?
Pozdrawiam, Marthette  :-)

Imię dla przyszłego Senatora ;)

Czas na kolejne osobliwe imię. Może mój blog odwiedzają ludzie, którzy marzą, aby ich pociechy, które niedługo przyjdą na świat, odniosły sukces w świecie polityki. Kto wie, może to imię w jakiś magiczny ( lub nie ) sposób przyczyni się do spełnienia tych marzeń. :) Nigdy nic nie wiadomo, prawda?

Etymologia

Senator jest imieniem pochodzenia łacińskiego. Wywodzi się od pospolitego słowa senator, które oznacza  ‚członka senatu’.

Formy obcojęzyczne


łac. Senator, fr. Sénator, wł. Senatore.

 

Daty imienin

Imię to imieniny obchodzi: 14 lutego, 28 lub 30 maja, 15 lipca10 i 14 września oraz 18 lub 26 września. Jego patronami są: Senator męczennik z Temesy wspomniany razem z Wiator, Kasjodor i Dominata, Senator, biskup Mediolanu, Senator, biskup Werony, Senator (Syneriusz), biskup Avranches.

Statystyki

Nie było nadań.

Co myślicie tym imieniu?
Pozdrawiam, Marthette :)

 

 

Nuncjusz niekoniecznie apostolski

Imię Nuncjusz … brzmi nieprawdopodobnie? Uwierzcie mi – jest takie imię :) Uważam, że pomimo swojej nietypowości, wręcz dziwaczności, a przede wszystkim kościelnym konotacjom, które dyskwalifikują je jak imię „do nadania”, ma bardzo przyjemne brzmienie (przynajmniej w mojej ocenie), a już na pewno niebywale dostojne (znacie powód). Krótko i na temat: PODOBA MI SIĘ, co jest takim małym ewenementem w przypadku imion zakończonych na „usz”. Ubolewam, że nie ma imion Wikariusz i Wikaria :/ A może jeszcze do nich nie dotarłam? Mam cichą nadzieję, że gdzieś tam się skrywają :) Byłoby super, gdyż wiecie, że pasjami kolekcjonuję  interesujące imiona.

Etymologia

Nuncjusz jest imieniem wywodzącym się z łaciny. Utworzono je od wyrazu nuntius, które tłumaczy się jako „zwiastun”, „zwiastujący”, „oznajmiający”. Żeńskim wariantem tegoż imienia jest Nuncja, która przywodzi mi na myśl kwiat – nasturcję. Słodkie i urocze.
Wracając do meritum… W chrześcijaństwie imię to wiąże się z faktem Zwiastowania NMP.

Formy obcojęzyczne

Nuntia, Nuntius (łacina), Nunzia, Nunzio (włoski).

Daty imienin

Wedle tego, co znalazłam, imię Nuncjusz swoje imieniny obchodzi 1 grudnia.


Znani użytkownicy

Nuncjusz Sulprizio (1817 – 1836).

Statystyki

W minionym wieku nie odnotowano tych imion. Ale za to w latach 50. w byłym województwie lubelskim narodził się Nucjan, a w latach 30. w kieleckim Nunzia, czyli dziewczynka o włoskim wariancie imienia Nuncja.

 

 Co myślicie tym imieniu?
Pozdrawiam, Marthette :)