Dzienne archiwum: 5 października 2014

Helena oraz Herena.

Helena Trojańska, obraz pędzla Evelyn de Morgan , rok 1898

Wiem, co sobie pomyślicie po przeczytaniu tytułu tej notki. Nie, Herena nie jest Heleną z błędem w pisowni, to zupełnie inne imię, o czym przekonacie się lada moment.

Pozwolę sobie teraz krótko przedstawić moje dzieje z tymi imionami, Z tym pierwszym imieniem, czyli z Heleną, moja historia przedstawia się następującą: imię to znane mi było właściwie odkąd sięgam pamięcią, lecz bardzo dłuuuugo uważałam je nieco obciachowym i pokryte zbyt grubą warstwą kurzu  :oops: a zdrobnienie Hela również nie było dla mnie zachęcające. Cóż kiedyś miałam nieco inny gust. Dopiero kilka lat temu ta sytuacja uległa zmianie i wówczas zaczęłam spoglądać na to imię zupełnie innym okiem, znacznie przyjaźniejszym. Jeżeli dobrze pamiętam, stało się to w momencie narodzin mojej sympatii do imienia Klara, z tą różnicą, że moja fascynacja Klarą trwa w najlepsze, a to co czuję do Heleny, na przestrzeni lat, nieco zbladło. Choć nadal cenię Helenę, ale związku  z tym imieniem nie czuje już tego WOW.

Tymczasem do Hereny nie mogę się przyzwyczaić, a wszystko za sprawą jej podobieństwa i tego nieszczęsnego „r”, przez które odruchowo wydaje się być pomyloną Heleną, co – jak napisałam na początku – prawdą nie jest, lecz jednak w opinii wielu osób będzie.

Helena

Etymologia 

Helena wywodzi od greckiego słowa Ἑλένη (helen) – blaska jasności  lub blask księzyca, albo od heláne o znaczeniu pochodzenie . Istnieje również inna teoria wyjaskrawiająca rodowód tego imienia. Mianowicie Helena może wywodzić się od słowa oznaczającego kosz trzcinowy, gdyż w starożytnej Grecji co roku odbywały się tak zwane helenoforie (helenophoria), były to procesje z koszami trzcinowymi, w których panny na wydaniu niosły do świątyni poświęconej  Artemidzie. Zatem  osoba Heleny mogła być patronką  tych procesji, a to imię może mieć związek etymologiczny z nazwą wspomnianych uroczystości. Imię Helena byłoby zatem eponimem.

Helena w mitologii

Na Helenę natykamy się w mitologii greckiej, o czym sami dobrze wiecie :) Dla przypomnienia – Helena była córką Zeusa/Dzeusa lub Tyndareosa , króla Sparty i Ledy. Uważano ją za najpiękniejszą kobietę. Była żoną Menelaos, z który miała córkę o imieniu Hermiona. W wyniku wywołanego przez boginie niezgody Eris  sporu trzech bogiń:  Afrodyty, Hery i Ateny o to, która z nich jest najpiękniejsza, została przyrzeczona królewiczowi trojańskiemu Parysowi (a tu co nieco na temat tego imienia), który wybrał Afrodytę. Następnie porwał Helenę i wywiózł do swojej ojczystej Troi, co było przyczyną wybuchu wojny trojańskiej.

Helena w sztuce

Motyw pięknej Heleny był i jest nadal często wykorzystywany w sztuce od starożytności; oprócz Homera posłużył się nim Eurypides w tragedii Helena, Benozzo Gozzoli w obrazie porwanie Heleny, Jacques Offenbach w operetce Piękna Helena,  Richard Strauss w operze Helena z Egiptu

Helena Modrzejewska

Historia Heleny na ziemiach polskich

W Polsce imię Helena jest znane właściwie od początku istnienia państwa pierwszego. Najstarszy zapis informujący o tym imieniu datowany jest na rok 1189, lecz nie wykluczone jest, iż imię to było znane już wcześniej.
W przeszłości imię Helena występowało również w innych formach: Alena (1386), Elena (1265), Halena (1397), Helina (1406), Jolana (1265), Jelena (1319). Odnotowano także formy zdrobniałe:  Elenka (1339), Hela (1365), Alenka (1386), Helenka (1388), Halenka (1478).

Najbardziej znanymi użytkowniczkami tego imienia u nas są i były: księżniczka ruska Helena będąca za życia żoną Kazimierza II Sprawiedliwego, księżniczka moskiewska Helena – żona Aleksandra Jagiellończyka, aktorka Helena Modrzejewska, pisarka Helena Mniszkówna i narciarka Helena Marusarzówna.

Daty imienin

Helena imieniny obchodzi: 2 marca, 11 i 23  kwietnia 22 maja, 31 lipca, 13 i 18 sierpnia, a także 4 listopada.
Za patronki tego imienia uważa się: św Helenę – matkę cesarza Konstantego I Wielkiego; Helena z Auxerre; Helena (Elin) Szwedzka; Helena Enselmini (z Padwy); Helena Węgierska; Helena z Udine; Helena Guerra.

Odpowiedniki obcojęzyczne

Warianty: Ellen, Helena, Hellen (angielski), Helena, Helene (starożytna greka)
Zdrobnienia: Ella, Ellie, Elly, Lena, Nell, Nellie, Nelly, Elle, Nelle (angielski)
Inne języki: Shelena (afrykańska odmiana angielskiego), Helena, Helene (grecki), Elena (bułgarski), Helena, Jelena, Elena, jela, Jelica, Jelka (chorwacki), Helena, Alena, Lenka (czeski), Elin, Helena, Helene, Eli, Ella, Lena, Lene (duński), Heleen, Helena, Heleentje (niderlandzki), Helena, Leena (estoński), Eliina, Elina, Helena, Ella, Heleena, Heli, Leena (fińska), Hélène (francuski) Elene (gruziński), Elena, Helena, Helena, Alena, Lena, Lene, Leni (niemiecki), Elene, Eleni (grecki), Helena (węgierski), Lean (Irlandzki), Elena (włoski), Helena, Jelena (łotewski ), Elena (litewski), Elena (macedoński), Elin, Helena, Helena, Eli, Ella, Lena, Lene (norweski), Helena, Lena (polska), Helena, Lena (portugalski), Elena, Ileana, Lenuta (rumuński ), Elena, Yelena, Alyona, Lena (rosyjski), Jelena, Jela, Jelica, Jelka (serbski), Helena, Alena, Lenka (słowacki), Helena, Jelena, Alena, Alenka, Elena, Jela, Jelica, Jelka (słoweński), Elena, Ileana, Iliana (hiszpański), Elin, Elina, Helena, Helena, Ella, Lena (szwedzki), Olena, Lesia (ukraiński), Elen, Elin (walijski)

Statystyki

Helena

Do kwietnia 1994 roku imię Helena odnotowano 435.257: od 1901 do 1920 roku miała 105.265 nadań; w latach 20tych – 118.463; w latach 30tych - 94.820; w latach 40tych – 63.126; w latach 50tych – 40.928; w latach 60tych - 8.564; w latach 70tych - 2.360; w latach 80tych - 1.466; od 1991 do kwietnia 1994 – 276 razy.

Jak sami widzicie – ubiegły wiek był czasem gwałtownego spadku popularności tego imienia. Odmianę przyniósł XXI wiek, Helena pod wpływem mody na imiona naszych przodków zaczęło na nowo zyskiwać na popularności. Nie jest to nic dziwne, gdyż Helena jest imieniem tak dobrze zakorzenionym w naszej historii oraz w kulturze, więc do przewidzenia było, że wróci.

Na liście imion o największej liczbie nadań zawitała ponownie w 2011 roku, znalazła się wtedy na 46 pozycji  z 50 możliwych, z liczbą nadań 994. W 2012 roku awansowała na 45, osiągając 1.025 nadań. Rok 2013 zakończyła miejscu 42. z 1.028 nadaniami.
Wprawdzie jest daleko od pierwszej dziesiątki, ale Helena jest imieniem mającym przeogromną szanse znależć się wśród tych najpopularniejszych imion, bowiem posiada wszystkie cechy, które Polacy cenią w imionach: jest imieniem tradycyjnym, miękkim, eleganckim, kobiecym, łatwo ją zdrobnić i posiada dużo zdrobnień. To tylko kwestia kilku lat, gdy pojawi się w gronie imion cieszących się największym wzięciem.

helenus

Przy okazji omawiania dziejów imienia Helena, nakreślę etymologię Helenusa, ponieważ istnieje duże prawdopodobieństwo, iż jest on męskim odpowiednikiem wyżej wspomnianego imienia.

Helenus, podobnie jak Helena, jest imieniem mitologicznym greckiego pochodzenia.  Przyjmując, że faktycznie ma on coś wspólnego z Heleną, może oznaczać: blaska jasności, blask księzyca. albo latarnia, pochodnia.

W starozytnym Rzymie było w użyciu imię Hellenus, które oznaczało niewolnika albo wyzwoleńca najczęściej pochodzenia greckiego. Postać Hellenus  mogła być związana z postacią Helenus (gr. Helenos), będącą odrębnym imieniem.

Imię to swoje imieniny obchodzi 4 maja. Jego patronem jest Helenus, anachoreta.

Ilona

Warto wspomnieć o tym, że od imienia Helena na gruncie języka węgierskiego utworzono imię Ilona. Obchodzi ona swoje imieniny tego samego dnia, co Helena.

Statystyki nadań

ilona

Jej liczba nadań zaczęła gwałtownie wzrastać od lat 50tych ubiegłego wieku: do 1920 roku została nadana 27 razy; w latach 20tych – 77; w latach 30tych – 196; w latach 40tych – 833; w latach 50tych – 4.325; w latach 60tych – 8.243; w latach 70tych – 12.493; w latach 80tych – 17.001;  od 1991 do kwietnia 1994 roku 3.337 razy. Łącznie nadano ją 46.531 razy, a wedle danych doktora Jana Grzenii imię to nadano 50.578 (dane te obejmują też ile razy Ilonę nadano na drugie imię)

Herena

Teraz czas na omówienie drugiego imienia. Z Hereną jest następujący problem, otóż wiadomo o niej jedynie tyle, że jest przydomkiem jednego z ludów łacińskich, a dokładniejsza etymologia tego imienia jest nieznana.

Herena imieniny obchodzi 25 lutego, a jej patronką jest św. Herena, wspominana razem ze śwśw. Justem i Donatem.

W minionym wieku ani też w pierwszym 10leciu tego wieku nie odnotowano też nadań tego imienia.

A na miły koniec: fragment z operetki Jacques Offenbach Piękna Helena :)

To na tyle o tych imionach :) Co myślicie o tej notce oraz o nich – jej bohaterach?

Pozdrawiam :)